तुकाराम महाराज अभंगगाथा – अभंग क्र. २३११

(ह्या अभंगांद्वारे तुकोबा आपले मनच आपल्या सुखदुःखाला कारणीभूत असल्याचे सांगतात-)

विंचा पिडी नांगी ।

ज्याचा दोष त्याचे अंगी ।।१।।

केला पाहिजे विचार ।

मन मित्र दावेदार ।।२।।

मधुरा उत्तरी ।

रावां खेळे उरावरी ।।३।।

तुका म्हणे रेडा ।

सुखे जाती ऐशा पिडा ।।४।।
अर्थ-
विंचाच्या नांगीत विष असते. म्हणून त्याला त्या विषामुळे सतत वेदना होत असतात. (म्हणजे आपल्यामध्ये असलेला दुर्गुण आपल्याला त्रास देत असतो आणि आपण त्याचे खापर दुसऱ्यावर फोडत असतो.) ।।१।।
म्हणून आपण आपल्या मनाला योग्य अयोग्याचा साक्षीदार ठेवून त्याला आपले मित्र बनवून विवेकपूर्ण विचार केला पाहिजे. ।।२।।
पोपट (किंवा मैना) हे पढवल्याप्रमाणे गोड बोलतात आणि म्हणूनच त्यांच्या गोड बोलण्यामुळे ते मालकाच्या उरावर खेळतात. (विंचू डंख मारतो म्हणून त्याला कुणीही स्पर्श करत नाही आणि पोपट गोड बोलतो म्हणून त्याला उरावर देखील बसवतात. म्हणजे आपले गुणच आपल्या सुखदुःखासाठी कारणीभूत असतात.) ।।३।।
तुकोबा म्हणतात, रेडा विंचवाप्रमाणे डंखही मारत नाही आणि पोपटाप्रमाणे गोडही बोलत नाही. म्हणून त्याला कुणी दूरही ठेवत नाही आणि जवळही घेत नाही. थोडक्यात उदासीन स्वभावामुळे आपल्याला सुखदुःखाचा अनुभव येत नाही. ।।४।।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!